Nobel Ödülü, birçok branşta olduğu gibi edebiyat alanında da belirleyici olabiliyor. Edebiyat alanında okuyucu için belirleyici kriterdir. Kadın ve edebiyat kelimelerini ne zaman cümle içinde kullansak edebiyat tarihinde kadınların yerini hatırlatma gereği duyuyoruz. Kadının roman yazmasını bir köpeğin arka ayakları üzerinde yürümesine benzetildiği günlerden Nobel Edebiyat ödülü verildiği günlere geldik. Bu listede köpeği arka ayakları üzerinde yürütmeyi başarmış kadınlara yer verdik.

14Selma Lagerlöf – İsveç (1909)

Listenin başını çeken Lagerlöf, ödül alan hem ilk kadın yazar hem de ilk İsveçli yazardır. Efsane ve masalları kullandığı eserleriyle romantizmin canlanmasında önemli rol oynamıştır. Nobel Edebiyat ödülü ona kazandıran eser yüksek idealizm, canlı hayal gücü ve manevi algılama yeteneği ile karakterize yazıları için ”Nils Holgersson’un Serüvenleri” olmuştur. Kitabın Türkiye’de ‘Uçan Kaz’ ismiyle çizgi filmi de vardır.

13Grazia Deledda – İtalya (1926)

Gerçekçilik ve natüralizm akımına bağlı bir yazar. Eserlerinde yaşadığı yerin zorlu koşullarını anlatırken ahlak kaygısı da güder. Türkçe’ye çevrilmiş tek eseri vardır: Sardinya EfsaneleriDerinlikle ve sempatiyle değindiği genel insani sorunları ve memleketindeki yaşamı tüm netliğiyle ele alan idealist yazıları için ödüle layık görülür.

12Sigrit Undset – Norveç (1928)

“Esasen, Orta Çağ kuzey ülkelerindeki yaşamı güçlü şekilde tasvir ettiği için” ödüle layık görülmüştür. Eserlerinde geleneklerle modernleşmenin çatışmasını ve dini değerlere rağmen kadın özgürlüğünü işler. Ödülü kazandıktan sonra yaşamına katolik olarak devam etmiştir.

11Pearl S. Buck – ABD (1938)

Yaşamını öğretmenlikten ve yazarlıktan kazanmıştır. Hayatını büyük bir bölümünü geçirdiği Çin’i eserlerinde anlatmıştır. Nobel Edebiyat Ödülü de “Çin’deki köy yaşamını zengin ve gerçekçi anlatımı ve biyografik şahaseri nedeniyle” verilmiştir.

10Gabriela Mistral – Şili (1945)

Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan ilk Latin Amerikalı yazardır. Kendini ülkesinin sorunlarını çözmeye adamış bir eğitimcidir. Şiirleriyle tanınır ve şiir temalarını doğa, anne şevkati, aşk gibi konular oluşturur. ”Tüm Latin Amerika dünyasının idealist amaçları için adını bir sembol haline getirdiği, güçlü duygulardan ilham alan lirik şiirleri için” ödüle layık görülmüştür.

9Nelly Sachs – İsveç (1966)

Savaş karşıtı romanlarıyla tanınan yazarın eserlerinde Tevrat ve Yahudi gelenekleri göze çarpar. “İsrail’in kaderini kuvvetli bir etki bırakarak sunan, fevkalade dramatik ve lirik yazıları için” ödüle layık görülmüştür. Türkçe’ye çevrilmiş şiirleri vardır.

8Nadine Gordimer – Güney Afrika (1991)

Yazmaya küçük yaşta hikayeler ile başlayan Godimer ilerleyen yaşlarında ırkçılık karşıtı makaleler de yazmıştır. Savaş ve ırkçılık karşıtı, özgürlük çağrısı yaptığı eserlerinin dili yalındır. “Alfred Nobel’in deyişiyle insanlığa büyük yarar sağlayan; görkemli epik yazıları için” ödüle layık görülmüştür.

7Toni Morrison – ABD (1993)

Son zamanlarda okurlar arasında ismi çokça dolaşan bir yazar Toni Morrison. Eserlerinde ırkçılık, gelenekler, sınıf bilinci gibi konuları işler. “Amerikan gerçeğinin önemli bir yönüne hayat veren, şiirsel ifadeler ve hayal gücü ile karakterize romanları için” ödüle layık görülür. Bu ödülü alan ilk Afrika-Amerikalı yazar olur.

6Wisława Szymborska – Polonya (1996)

3 sene aradan sonra bu defa ödül şiire gidiyor. Szymborska, Lehçe yazılmış dizeleriyle Çağdaş Polonya şiirinin temsilcileri arasında gösteriliyor. Birçok yaşıtı gibi Nazi zulmünü görmüş, 2. Dünya savaşını acı bir şekilde tatmıştı. Dünya tarihine şahitlik etmenin verdiği ağırlıktan şiir yazarak kurtuluyordu. “Tarihi ve biyololojik bağlamda insan gerçeğinin tüm kısımlarına ışık tutan, ironik bir hassasiyete sahip şiirleri” Nobel tarihine adını yazdırdı.

5Elfriede Jelinek – Avusturya (2004)

Biz yazarı Haneke’nin sinemaya uyarladığı başrolünde Isabelle Huppert’in oynadığı Piyanist eseriyle tanıyoruz. “Romanlarındaki seslerin müzikal ahengi ve oyunlarındaki sıra dışı dilsel coşkunlukla toplumun klişelerinin saçmalığını gözler önüne sermesindeki ustalık” sayesindeAvusturya’ya Nobel Edebiyat Ödülü’nü götürür.

4Doris Lessing – Birleşik Krallık (2007)

En son Kırmızı Kedi Yayınları sayesinde Anılar’ını okuduğumuz yazarın Altın Defter kitabı kadın hareketinin temel eserlerinden biridir. “Parçalanmış bir uygarlığı şüphecilik, tutku ve hayal gücüyle ele alan kadın hareketini destansı bir dille anlattığı için” Nobel Edebiyat ödülü almıştır.

3Herta Müller – Almanya (2009)

Türkçe’ye en güzel iki romanı çevrilmiş yazarın. Eserlerinde kullandığı dil, tartışmalı siyasi görüşünü gölgede bırakıyor. “Şiirin yoğunluğu ve nesirin samimiyeti ile, yoksulların dünyasını tasviriyle” ödüle layık görülüyor.

2Alice Munro – Kanada ( 2013)

Can Yayınları sayesinde ödül almadan çok önce de okuyabildiğimiz kadın. “Çağdaş kısa öykü ustası” olarak başta Nobel Edebiyat olmak üzere birçok ödüle layık görülmüştür.

1Svetlana Aleksiyeviç – Beyaz Rusya (2015)

Listedeki çoğu isimle ortak bir yönü var, çağının bilincinde olmak ve üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmek. Dünyanın gördüğü en kötü çevre felaketi olan Nükleer faciasını “Bir Nükleer Felaketin Sözlü Tarihi” eserinde dile getirmiş, hafızalara bir kez daha kazımıştır. “Zamanımızın ızdırabı ve cesareti için bir abide ” Nobel Edebiyat ödüllü son kadın yazar oluyor.

CEVAP VER

Yorumunuzu buraya girebilirsiniz
İsminizi buraya yazın